Źródło Amazonki? Hmm mniemam, że to... Ups. I właśnie tu zaczyna się problem. Z pewnością można stwierdzić, że Amazonka to jedna z najdłuższych rzek Świata. Hej, najdłuższa?! - oburzą się niektórzy. Czy na pewno słusznie?

Amazonka pod względem długości konkuruje tylko z Nilem. Zapomnijmy o Missisipi. Problem polega na tym, że żeby ocenić, która z rzek jest rzeczywiście najdłuższa trzeba raz, porządnie umiejscowić ich źródła. Źródłową rzeką Nilu jest Kagera, co do tego nie ma wątpliwości. Co jest źródłem Amazonki? Historia poszukiwań jest długa, ze sporami i konfliktami w tle.

Dwóch Polaków, dwie teorie
Pierwsza ekspedycja, której celem było odnalezienie źródeł Amazonki odbyła się w 1971r. Wyprawa zorganizowana była przez National Geographic, a prowadził ją Loren McIntire. Oczywiście wcześniej także zapuszczano się w rejony peruwiańskich Andów. Chociaż powodem nie było poszukiwanie źródeł Amazonki, to każda z wypraw odnajdywała jakieś źródło. W 1961r. - Edmund Bielawski, źródło: rz. Maranon, j. Lauricocha; w 1982r. - Jacques YvesCousteau, źródło: rzeka wypływająca ze stoków Nevado Mismi.

W każdym razie, dzisiaj spór toczy się pomiędzy dwoma mężczyznami, dwiema rzekami i dwiema, różnymi ekspedycjami. Ekspedycją badawczą złożoną z naukowców z Peru i Rosji pod przewodnictwem Jacka Pałkiewicza z 1996r. oraz ekstremalną wyprawą kajakarską Piotra Chmielińskiego z 1985r. Wcześniej za źródło Amazonki uważano jezioro odkryte przez LorenaMcIntire i nazwane jego imieniem.

Spór jest nie do udowodnienia w krótkim czasie. Pomiary hydrologiczne powinny być prowadzone przez lata, gdyż w każdym miesiącu poziom wody jest inny. Żeby ustalić źródło należy znaleźć najdłuższą rzeczną nitkę, a im poziom wody wyższy, tym nitka dłuższa. Piotr Chmieliński bazując na swoim kajakarskim doświadczeniu jako źródło wskazał rzekę Carhuasanta. Natomiast Jacek Pałkiewicz razem ze swoją ekipą naukowców podaje rzekę Apacheta. Obie rzeki są podobnej długości. Pozostaje tylko pytanie która jest dopływem której.

3 miliony pociągnięć piórem
Spór o źródło i długość Amazonki jest bardzo zacny. Przyjmijmy rację Pałkiewicza usankcjonowaną przez Peruwiańskie Towarzystwo Geograficzne, ale zwróćmy uwagę na czyn śmiały i imponujący, umieszczony w Księdze Guinnessa, a więc wyprawę kajakową od źródeł Amazonki do jej ujścia.

Niesamowitym wyczynem była wyprawa Piotra Chmielińskiego, Zbigniewa Bzdaka, JoeKane'a i Kate Durant. Plan obejmował spływ Amazonką od źródeł do ujścia. Oczywiście jest kwestią sporną, czy Piotr Chmieliński wraz ze swoją ekipą rozpoczął spływ od odpowiedniego źródła, niemniej w skali trudności i długości nie ma to znaczenia, gdyż obie rzeki są podobne. Liczy się to, że w 5 miesięcy kajakarze pokonali 7600 km Amazonki, bijąc wiosłami w jej wody ponad 3 miliony razy. Płynąc z kapryśnym nurtem zmierzyli się ze stromymi spadkami, skalistym korytem, olbrzymimi lejami, meandrami, cofkami, odwojami i progami. Przemierzyli Czarny Kanion, a więc drugi co do wielkości kanion świata, okrutnie niebezpieczną Otchłań Acobamba oraz odcinek rzeki okupowany przez partyzantów.

Jeżeli miejsce gdzie rozpoczyna swój bieg Amazonka wyznaczyć ścieżką wylanego potu, to źródło bez wątpienia znajdowałoby się w wysokiej części peruwiańskich Andów, gdzie śnieg topi się w nikły potoczek rzeki Carhuasanta. To właśnie tam Piotr Chmieliński zrzucił swój kajak.